【】

Bổ sung nhiều tiêu chuẩn chặt chẽ hơn

Chia sẻ câu chuyện mang xe đi kiểm định mới đây của mình,ậnquanhcácquyđịnhmớivềđăngkiể anh T.P.T (ngụ P.Thủ Đức, TP.HCM) kể: "Xe tôi lắp đặt thêm đuôi gió để trang trí, ngày 12.6 vừa rồi tôi mang xe đến trạm đăng kiểm thì được kiểm định nhanh chóng. Thế nhưng cũng ở trạm đó, qua tháng 7, ông hàng xóm của tôi mang xe đến kiểm định lại bị trả về với lý do xe gắn thêm đuôi gió trên xe 5 chỗ".

Ảnh: Quang Thuần

Lãnh đạo một trung tâm đăng kiểm tại TP.HCM cho biết, từ ngày 1.7.2026, Thông tư 30/2026 do Bộ Xây dựng ban hành đã quản lý chặt hơn việc thay đổi, cải tạo xe. Đối với một số thay đổi không bị coi là cải tạo (theo phụ lục của Thông tư), cơ sở đăng kiểm sẽ phải kiểm tra thực tế, cập nhật hồ sơ phương tiện, ghi nội dung thay đổi trên giấy chứng nhận kiểm định. Một số thay đổi nội thất và ngoại thất không bị coi là cải tạo, chẳng hạn như cản trước, cản sau, lưới tản nhiệt, cánh gió đuôi ốp cản, ốp hốc bánh, ốp vè bánh xe, ống xả kép…, song, những phụ kiện này đều có điều kiện đi kèm. "Đối với trường hợp lắp thêm cánh gió mà bị trượt đăng kiểm thì có thể đuôi gió đó không đúng điều kiện kỹ thuật. Ví dụ như kích thước vượt giới hạn, có cạnh sắc nhọn, lắp không chắc chắn hoặc vị trí lắp đặt che khuất đèn phanh, che biển số…", vị này phán đoán.

Đề xuất còi quá to hoặc quá nhỏ đều có thể trượt đăng kiểm

Hiện Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về kiểm định xe cơ giới tham gia giao thông đường bộ (thay thế QCVN 122:2024/BGTVT) bổ sung thêm nhiều tiêu chuẩn khiến khâu kiểm định xe cơ giới càng chặt chẽ hơn. Cụ thể, dự thảo bổ sung hàng loạt hư hỏng, khiếm khuyết được xếp vào nhóm lỗi nghiêm trọng (MAD). Với các lỗi này, phương tiện sẽ không đạt kiểm định, chủ xe phải sửa chữa, khắc phục trước khi đưa xe đi kiểm định lại. Đơn cử, xe sẽ không đạt đăng kiểm nếu biển số được lắp không đúng vị trí theo thiết kế của nhà sản xuất. Thực tế cho thấy nhiều phương tiện lắp biển số sai vị trí, bị che khuất hoặc khó quan sát, ảnh hưởng đến công tác nhận diện, giám sát và xử lý vi phạm giao thông. Dự thảo cũng bổ sung quy định phương tiện không đạt kiểm định nếu mức dầu bôi trơn hoặc nước làm mát không đúng quy định của nhà sản xuất.

Tương tự, phương tiện có khối lượng bản thân thực tế vượt quá thông số trong hồ sơ (ngoài sai số cho phép) cũng bị xếp vào lỗi nghiêm trọng. Hay việc thiếu dụng cụ phá kính thoát hiểm khẩn cấp trước đây được xếp vào nhóm lỗi không quan trọng, nhưng nay được đề xuất nâng lên thành lỗi nghiêm trọng.

Dự thảo cũng bổ sung nhiều lỗi mới liên quan đến hệ thống chiếu sáng và trang bị an toàn. Riêng kính chắn gió phía trước có hệ số truyền sáng dưới 45% cũng bị coi là lỗi nghiêm trọng nhằm ngăn chặn việc dán phim hoặc sơn phủ làm hạn chế tầm nhìn của người lái. Bên cạnh đó, các thiết bị tiện nghi lắp thêm trong khoang xe nếu ảnh hưởng đến an toàn kỹ thuật đều bị coi là lỗi nghiêm trọng.

Cần quy định rõ ràng hơn

Góp ý về những quy định mới trong dự thảo, ông Lê Trung Tính, Chủ tịch Hiệp hội Ô tô vận tải TP.HCM, nói: Nếu mở rộng yêu cầu này sang toàn bộ xe gia đình, sẽ nảy sinh một số vấn đề. Thứ nhất, hiệu quả thực tế chưa chắc tương xứng với phạm vi áp dụng. Tai nạn khiến người trong xe phải phá kính để thoát thân có xảy ra, nhưng không phải là dạng tai nạn phổ biến nhất đối với xe gia đình. Ngay ở khâu thiết kế của nhà sản xuất, xe ô tô cá nhân cũng không có vị trí để lắp đặt dụng cụ phá kính, như vậy có nên phải bắt buộc mang theo? "Nếu thêm quy định bắt buộc trang bị búa thoát hiểm trên xe dành cho gia đình thì sẽ phát sinh hàng loạt câu hỏi: Phải có mấy chiếc? Đặt ở đâu? Loại nào đạt tiêu chuẩn? Nếu không trả lời rõ các câu hỏi này việc thực thi có thể thiếu thống nhất", ông Tính đặt vấn đề.

Ảnh: Quang Thuần

Theo ông Lê Trung Tính, ở nhiều nước, xe buýt, xe khách, xe trường học thường có yêu cầu hoặc tiêu chuẩn về thiết bị thoát hiểm. Tuy nhiên, đối với xe con cá nhân, việc mang theo búa thoát hiểm phổ biến hơn dưới dạng khuyến nghị an toàn hoặc do chủ xe tự trang bị, thay vì yêu cầu bắt buộc áp dụng cho mọi phương tiện.

Anh Phạm Minh Tuấn Đức, một chuyên gia trong lĩnh vực ô tô, cũng cho rằng bản dự thảo Quy chuẩn kỹ thuật về kiểm định xe cơ giới còn một số điểm gây tranh cãi. Đầu tiên là quy định biển số phải đúng vị trí theo thiết kế của nhà sản xuất với mục tiêu giúp camera nhận diện biển số tốt hơn. Tuy nhiên, nhiều xe bán tải, SUV, xe nhập khẩu hoặc xe đã thay cản trước chính hãng vẫn phải dịch chuyển vị trí biển số vài cm để lắp phụ kiện. Nếu chỉ quy định "không đúng vị trí thiết kế" mà không nêu rõ sai số cho phép (ví dụ lệch bao nhiêu cm), thì đăng kiểm viên sẽ có nhiều nhận định chủ quan khi kiểm định. "Ở Đức, Nhật Bản hay Anh, cơ quan chức năng chủ yếu quan tâm biển số phải nhìn rõ, không bị che khuất, đúng kích thước, đúng góc nhìn. Ít nơi yêu cầu phải đúng tuyệt đối vị trí ban đầu nếu vẫn đáp ứng khả năng nhận diện. Theo tôi, nên quy định theo hiệu quả nhận diện thay vì theo tọa độ lắp đặt", anh Tuấn Đức góp ý.

Đặc biệt, quy định dầu bôi trơn hoặc nước làm mát "không đúng quy định của nhà sản xuất" là một trong những điểm đang gây tranh cãi nhất. Anh Lê Văn Quyền, một tài xế xe công nghệ lâu năm ngụ P.Tân Bình (TP.HCM), thắc mắc: "Tôi đang sử dụng chiếc xe Toyota, họ khuyến nghị dùng dầu nhớt 0W-20, nhưng tôi dùng nhớt 5W-30 đạt cùng chuẩn API và ACEA xe vẫn vận hành hoàn toàn bình thường. Như vậy nếu quy định máy móc rằng "không đúng khuyến cáo" thì xe của tôi sẽ trượt đăng kiểm hay sao? Ai kiểm tra được việc này?".

Một chuyên gia lĩnh vực động cơ cho hay ở các nước như Mỹ, Đức, Nhật…, việc đăng kiểm gần như không kiểm tra loại dầu đang sử dụng mà chỉ kiểm tra có rò rỉ không, có gây ô nhiễm không, động cơ có đạt tiêu chuẩn khí thải không. Tương tự, một số quy định khác trong dự thảo như khối lượng bản thân phương tiện vượt quá số liệu hồ sơ hay kính lái truyền sáng dưới 45% sẽ trượt đăng kiểm là những chi tiết cần làm rõ hơn. Chẳng hạn như hiện nay hầu hết các xe đều lắp thêm camera, lắp màn hình, phủ gầm, dán cách âm, lắp ghế điện…thì xe cũng tăng vài chục ki lô gram. Do đó cần quy định rõ: sai số cho phép bao nhiêu, cách cân như thế nào, cân khi đầy nhiên liệu hay không, có tính người lái không. Nếu không sẽ rất khó áp dụng thống nhất.

"Đối với mức truyền sáng kính lái, rất nhiều nước áp dụng mức truyền sáng 70% cho kính lái trước, đặc biệt ở châu Âu và nhiều bang của Mỹ. Vì vậy, nếu VN quy định 45% thì thực tế còn thoáng hơn nhiều tiêu chuẩn quốc tế chứ không phải quá nghiêm. Tuy nhiên, cần quy định rõ phương pháp đo và thiết bị đo để tránh mỗi trung tâm áp dụng một kiểu", chuyên gia này góp ý.

Chỉ nên khuyến khích trang bị thiết bị phá kính đối với xe gia đình thông qua tuyên truyền và hướng dẫn. Nếu muốn bắt buộc với xe gia đình thì cần có quy chuẩn kỹ thuật rõ ràng cho búa thoát hiểm; quy định vị trí lắp đặt, đánh giá tác động, chứng minh lợi ích vượt chi phí...

Ông Lê Trung Tính, Chủ tịch Hiệp hội Ô tô vận tải TP.HCM